Co to fermentacja i na czym polega fermentacja?
Co to fermentacja? Fermentacja to naturalny proces, w którym mikroorganizmy – głównie bakterie i drożdże – przekształcają cukry w inne związki, takie jak kwasy czy alkohol. Jeśli zastanawiasz się, fermentacja co to dokładnie oznacza, można powiedzieć, że to jeden z najstarszych sposobów konserwowania żywności.
Na czym polega fermentacja? Proces ten zachodzi bez dostępu powietrza. Bakterie kwasu mlekowego rozkładają cukry obecne w produktach, tworząc substancje, które chronią jedzenie przed psuciem i jednocześnie wspierają zdrowie.
Słowo „fermentacja" pochodzi z łaciny – od „fermentum" i „fervere", czyli „kipieć" lub „wrzeć". I rzeczywiście, podczas fermentacji można zaobserwować bąbelkowanie – to naturalny efekt tego procesu.
Żywność fermentowana – co to jest? To produkty, które przeszły proces fermentacji, np. kiszonki, kefir czy kombucha. Tego typu fermentowane produkty spożywcze zawierają korzystne bakterie wspierające zdrowie jelit.
Zalety fermentacji
Fermentowane produkty mają charakterystyczny, lekko kwaśny smak. Oprócz walorów smakowych oferują także:
- wsparcie mikroflory jelitowej i układu odpornościowego
- naturalne probiotyki i eliminację toksyn
- ekologiczny aspekt: fermentowane produkty mają dłuższą trwałość, więc mniej się je wyrzuca
- dostarczenie witamin z grupy B i C
- zachowanie wartości odżywczych
- brak sztucznych konserwantów
- zerowe zużycie energii elektrycznej
Co można fermentować?
Fermentowane produkty to nie tylko kapusta czy ogórki. Fermentować można naprawdę wiele. Najlepszym kandydatem jest kapusta. Fermentować można też ogórki, chleb na zakwasie, ryż , czosnek albo płatki i nasiona.
Jeśli lubisz produkty mleczne, możesz spróbować fermentowania kefiru, serów lub jogurtów. Fermentacji podlegają też np. wędliny, a wegetarianie i weganie docenią fermentowane produkty sojowe – od tempeh, przez miso, po sos shoyu.
Fermentacji podlegają także napoje – np. piwo, wino czy kombucha. To lekko musujący fermentowany napój herbaciany o słodko-kwaśnym smaku. Jest bardzo korzystny dla zdrowia – więcej dowiesz się z artykułu TOP 5 korzyści kombuchy dla naszego zdrowia.
🐻 GRIZLY TIP: Fermentowane produkty można kupić w supermarketach lub np. u nas na Grizly. Pamiętaj jednak, że kupne produkty fermentowane podlegają pasteryzacji i pozbawione są większości korzystnych bakterii. Jeśli chcesz mieć pewność, że wartości odżywcze zostaną zachowane, wypróbuj domową fermentację.
Fermentacja w domu
Domowa fermentacja jest prosta i dostępna dla każdego. Wystarczy przestrzegać kilku zasad. Zacznij od fermentacji warzyw – wspomniana już kapusta jest najlepszym kandydatem.
→ Jak fermentować? Trzymaj się tych 4 kroków:
1. Wybór warzyw i naczynia
Wybieraj świeże i nieuszkodzone produkty. Najlepiej używać naczyń szklanych lub ceramicznych z prostymi krawędziami. Na każde 5 kg warzyw użyj naczynia o pojemności około 3,8 litra.
2. Sterylizacja
Tego kroku nie pomijaj – mogłoby się to zemścić. Cały proces fermentacji musi być maksymalnie sterylny. Warzywa przed włożeniem dokładnie umyj. To samo zrób ze słoikiem i pokrywką. W tym przypadku słoiki dodatkowo wyparz we wrzącej wodzie.
3. Solanka: alfa i omega fermentacji
Służy do zalewania warzyw. Przygotujesz ją łatwo w domu – na 1 litr wody dodaj około 15–25 g soli morskiej. Następnie zalej warzywa tak, aby były całkowicie zanurzone i odcięte od dostępu powietrza. Jeśli warzywa wypływają na powierzchnię, użyj obciążnika – np. wyparzonych kamieni, ceramicznych ciężarków lub woreczka foliowego z wodą. Dobrym wyborem jest też mały szczelnie zamykany słoiczek, który należy dokładnie umyć od wewnątrz i od zewnątrz. Możesz go wypełnić wodą lub roślinami strączkowymi.
Następnie naczynie szczelnie zamknij, najlepiej przy użyciu specjalnych zamknięć fermentacyjnych. Mają kilka funkcji – chronią przed zanieczyszczeniami i jednocześnie umożliwiają ujście dwutlenku węgla, który jest produktem ubocznym fermentacji. Jeśli nie masz zamknięć fermentacyjnych, wystarczy folia spożywcza. Przykryj nią szyjkę naczynia tak, aby podczas fermentowania nie wpadały zanieczyszczenia.
Nie zapomnij ustawić słoików w miskach lub na talerzach, gdzie będzie mogła odciekać ciecz. Uwalniający się dwutlenek węgla powoduje bowiem bąbelkowanie i pienienie.
4. Samodzielna fermentacja
Naczynia z fermentującymi warzywami przechowuj przez kilka tygodni w miejscu bez dostępu światła, w temperaturze 18–21°C. Konkretnie kapusta fermentuje około 7–10 dni. W tym czasie regularnie sprawdzaj słoiki, aby na czas wykryć ewentualny wzrost pleśni. Uwaga – zmiana koloru nie jest zjawiskiem negatywnym, lecz naturalnym efektem fermentacji.
Jak rozpoznać, że fermentacja jest zakończona?
Gotowe fermentowane produkty przestają bąbelkować. Smak powinien być lekko kwaśny i przyjemny – to znak, że fermentacja przebiegła prawidłowo. W tym momencie możesz zamknąć słoiki i wstawić je do lodówki. Dzięki temu fermentowane produkty spożywcze mogą być przechowywane przez kolejne tygodnie. Pamiętaj, aby zawsze używać czystych sztućców.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym różnią się fermentowane produkty od marynowanych?
Podstawowa różnica polega na tym, że klasyczne marynowanie wykorzystuje ocet, który zabija bakterie. Natomiast fermentacja to proces naturalny. Jeśli zastanawiasz się co to fermentacja, to właśnie metoda, która zachowuje żywe kultury bakterii.
Jak fermentowane produkty wspierają trawienie?
Dzięki obecności probiotyków. Wspierają one mikroflorę jelitową oraz procesy, takie jak fermentacja jelitowa, poprawiając trawienie i przyswajanie składników odżywczych.
Ile można jeść fermentowanych produktów?
Na początku warto wprowadzać fermentowane jedzenie stopniowo. Organizm musi się przyzwyczaić do tego typu żywności. Z czasem można zwiększać ilość, ponieważ fermentowane produkty wspierają zdrowie jelit.
Czy fermentowane produkty mogą być niebezpieczne?
Tak, jeśli proces fermentacji został przeprowadzony nieprawidłowo. Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, na czym polega fermentacja i przestrzegać zasad higieny.
Kto powinien uważać?
Nie każdy powinien spożywać fermentowane produkty spożywcze. Ostrożność powinny zachować osoby z nietolerancją histaminy, kobiety w ciąży lub osoby z osłabioną odpornością (np. po ciężkich chorobach).
Czy fermentacja jest lepsza niż suplementy?
Długoterminowo tak. Żywność fermentowana to naturalne źródło probiotyków. Suplementy mogą wspierać dietę, ale nie zastąpią produktów, jakimi są fermentowane produkty.
Co zrobić, jeśli źle się czuję po fermentowanych produktach?
Jeśli po spożyciu fermentowanego jedzenia pojawią się dolegliwości, należy je odstawić. Może to oznaczać np. nietolerancję histaminy. W takim przypadku lepiej wybierać świeże produkty zamiast tego, czym jest żywność fermentowana. Jeśli problemy nie ustępują, udaj się do lekarza.
Foto: AI generated
Autor artykułu
